Dark rooms

Thierry De Cordier Zwarte Berg

Ik was van mening dat iemand die blogt over haar burn-out, en die ervaringsdeskundige is op vlak van depressie en melancholie, naar de tentoonstelling DONKERE KAMERS moest.

De expo liep al een hele tijd in het museum van het Psychiatrisch Centrum Dr Guislain in Gent. Mocht je na het lezen van dit blogje de onbedwingbare neiging voelen opkomen om zelf ook een bezoekje te brengen aan die donkere kamers, dan kan je er nog terecht tot 31 mei 2015.

Ik vertel je al meteen dat ik het niet aanraad op momenten dat je je een beetje melancholisch of misschien zelfs depressief voelt. En dat heeft niet meteen te maken met de stukken die worden tentoongesteld. Maar wel met de sfeer waarin ze worden geëxposeerd.

Volg je me al een tijdje, dan weet je dat ik samen met mijn burn-out een allergie heb ontwikkeld voor ziekenhuizen, woonzorgcentra, eigenlijk voor alle voorzieningen waar zorg wordt geleverd. En voornamelijk voor die voorzieningen die gegroeid zijn uit de onuitputtelijke goedheid van één of andere congregatie van zusters of broeders.

De meeste van die gebouwen hebben een bepaalde bouwstijl die ik onmiddellijk associeer met de grenzeloze liefde die werd beoefend binnen hun muren (O sarcasm how I love you) Begrijp me niet verkeerd. Veel goede dingen werden gerealiseerd door de leden van diverse broeder – en/of zusterschappen. Maar liefde, in de betekenis van onbaatzuchtige aanwezigheid voor de naaste, waaronder ook de medebroeder  of – zuster, is eerder zeldzaam. En ik denk dat ik dat met enig gezag kan stellen nadat ik mijn hele leven stille getuige ben geweest van de manier waarop eerwaarde zusters omgaan met elkaar.

Soit. Donkere kamers dus.

Om het museum zelf te bereiken, moet je een héél deel van het pand doorkruisen. Het beklemde me meer dan ik kan zeggen. Ik werd vrijwel onmiddellijk teruggekatapulteerd in de verschillende periodes die tot mijn burn-out hebben bijgedragen.

Daar kan het museum niets aan doen natuurlijk. Maar ik geef het mee. Het was géén goed begin.

Eens de museumshop bereikt ( aftands en verwaarloosd ziet die er uit, net zoals grote delen van de gebouwen waardoor ik mijn weg zocht) en acht euro had opgehoest, kon ik naar boven, naar de donkere kamers.

De tentoonstelling begint met de klassieke benadering van de melancholie, werken waarin de figuur van de melancholie wordt uitgebeeld.
Het hoofd rustend in de hand, de ogen neergeslagen, het mijmerend staren in de verte, is de typische “melancholische houding”.

Hippolyte Daeye, Mijmering, 1923 – Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België- foto J. Geleyns

Er zijn ook werken waar geen enkele mens te zien is. Kunstenaars trachten de gevoelens van melancholie en depressie op heel veel verschillende manieren uit te beelden: via het landschap, de grootsheid van het landschap tegenover de kleinheid van de mens, de verlatenheid van de mens, de slaap en slapeloosheid, vermoeidheid, dood en rouw.

Patrick Van Caeckenbergh, Tekeningen van oude bomen (zomer 2010) – Zeno X Gallery, Antwerp

De tentoonstelling toont de verschuiving van de oude term melancholie naar de hedendaagse term depressie. Melancholie was een positief begrip,het was mannelijk, men vond het soms een teken van genialiteit. Vanaf de 19de eeuw bij het ontstaan van de psychiatrie, wordt het negatief, vrouwelijker, het wordt een ziekte: depressie. Het oudste werk dat op de tentoonstelling te zien is, is de gravure ‘Melencolia I‘ uit 1514 van de Duitse kunstenaar Albrecht Dürer. Het werk verbeeldt de ‘Homo melancholicus’, een genie dat heel intelligent en tegelijk extreem kwetsbaar is. Dit werk is bepalend geweest voor generaties kunstenaars. Tekst afkomstig van COBRA.

Erwin Olaf, Irène scene, uit de reeks Grief, 2007

Op één van de bijhorende tekstborden staat volgende tekst:

Alle geniale mensen zijn melancholici, zo poneerde Aristoteles.

Eindelijk iemand die mij apprecieert, denk ik. Jammer dat hij al vele eeuwen dood is 😉

Myriam

22 thoughts on “Dark rooms

  1. Ik werd al somber van je inleiding, Myriam en kon er niet toe komen om na de afbeelding ‘Mijmering’ nog verder te lezen. Niet zozeer vanwege het onderwerp melancholie, maar wel vanwege dat soort gebouwen. Ik ben opgegroeid in een dorp met een grote Psychiatrische inrichting – ja ja, door R.K. broeders geleid – en heb daar bij verschillende gelegenheden binnen kunnen kijken. En daar werd je niet vrolijk van. Ik had en heb medelijden met mensen die in die tijd voor gek werden versleten en/of werkelijk afhankelijk waren van hulp.

    Liked by 1 persoon

  2. ben er na je verhaal niet echt over uit of het nu een aanrader is of niet?
    Misschien als ik nog eens in Gent geraak tegen eind mei.
    Niet ver van het museum is er trouwens een gezellig pleintje, met een leuk (spiritueel) boekenwinkeltje en caféetjes met couleur locale… ik ben er eens verdwaald toen ik nog in Gent werkte. Eigenlijk is dat een moment die heel bizar was, maar ik nooit zal vergeten

    Liked by 1 persoon

    1. Ik vond het niet echt een aanrader voor mezelf, omdat het teveel negatieve gevoelens naar boven bracht door allerlei associaties. Maar voor iemand die die connotaties niet heeft is het wel de moeite, mooie kunstwerken en bijpassende tekst die uitnodigt om na te denken over depressie en melancholie.

      Like

      1. bedankt voor je toelichting, Myriam. Melancholie ligt me ook na aan het hart. Dat de scheidingslijn met depressie zeer dun is heb ik ook ervaren. Voor mij was het een postnatale depressie. Op veel begrip van werkgevers kan je niet rekenen. En diene Aristoteles, das ne goeie!

        Liked by 1 persoon

  3. Depressie en melancholie

    verdrinken in een oceaan van diepgaande gevoelens
    terwijl reddingsboten
    soms de problemen nog vergroten
    onder melancholische golven lonkt de bodem ergens

    Vaak voelen nonnetjes en broeders zich reddingsboten…

    Lenjef 😉

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s